Palplanş Fiyatları Nasıl Hesaplanır?

Palplanş fiyatı sorulduğunda tek bir rakam vermek zordur; çünkü fiyat, çeliğin ton fiyatından teslim şekline kadar birçok kalemden oluşur. Bu yazıda, bir palplanşın gerçek (kapıya teslim) maliyetinin nasıl oluştuğunu adım adım gösteriyoruz.

1. Temel birim: ton fiyatı

Palplanş, çelik bir üründür ve fiyatlandırması genellikle ton başına (USD/ton veya EUR/ton) yapılır. Ton fiyatı; küresel çelik piyasası, profil tipi, çelik kalitesi (örn. Q355 daha pahalı) ve sipariş miktarına göre değişir. Dolayısıyla fiyat, siparişin verildiği tarihteki çelik fiyatına duyarlıdır.

2. Ağırlıktan tonaja

Bir profilin metre başına ağırlığı (kg/m) katalog değerinden bellidir. Toplam tonaj şöyle bulunur:

Bazı hesaplarda metrekare bazlı ağırlık (kg/m²) kullanılır; bu, perde alanı üzerinden çelik tüketimini gösterir ve profilleri kıyaslamakta yararlıdır.

3. Fabrika fiyatından toplam maliyete

Fabrika (EXW/FOB) fiyatı yalnızca başlangıçtır. Kapıya teslim maliyet için şu kalemler eklenir:

• Navlun (deniz taşıma): Konteyner/gemi tipine, güzergâha ve dönemsel navlun seviyesine bağlıdır.
• Sigorta: Genellikle mal bedelinin küçük bir yüzdesi.
• Gümrük vergisi: Ürünün GTİP koduna ve menşeine göre uygulanır.
• KDV: Gümrükte, vergiler dahil kıymet üzerinden hesaplanır.
• Liman/ordino/gümrükleme masrafları ve iç nakliye (limandan şantiyeye).

4. Teslim şekli fiyatı nasıl değiştirir?

Fiyat teklifinin hangi Incoterm ile verildiği çok önemlidir. FOB fiyatı navlun ve sigortayı içermez; CIF fiyatı varış limanına kadar navlun ve sigortayı içerir. Bu yüzden "FOB 700 USD/ton" ile "CIF 760 USD/ton" doğrudan kıyaslanamaz. Teklifleri her zaman aynı teslim şekline indirgeyerek karşılaştırın.

5. Basitleştirilmiş örnek

Diyelim ki ~51 ton palplanş alıyorsunuz ve FOB fiyatı 700 USD/ton:

• Mal bedeli (FOB): 51 × 700 = 35.700 USD
• + Navlun + sigorta (CIF'e geçiş): örn. +55 USD/ton → +2.805 USD
• + Gümrük vergisi ve KDV: ürün ve orana göre hesaplanır
• + Gümrükleme + iç nakliye: sabit/kalem masraflar

Bu kalemler toplandığında ton başına gerçek maliyet, fabrika fiyatının belirgin şekilde üzerine çıkar. Bu nedenle bütçelemede yalnızca ton fiyatına bakmak yanıltıcıdır.

Özet

Palplanş fiyatı; ton fiyatı × tonaj temeliyle başlar, ardından navlun, sigorta, gümrük vergisi, KDV ve iç nakliye eklenerek kapıya teslim maliyete dönüşür. Doğru bütçeleme için tüm kalemleri baştan görmek şarttır. Profil, tonaj ve teslim yerinizi paylaşın; size güncel ve net bir teklif hazırlayalım.

Fiyatı etkileyen dış faktörler

Aynı profil için fiyat zaman içinde değişebilir. Başlıca nedenler:

• Küresel çelik fiyatı: Cevher, hurda ve enerji maliyetleri ton fiyatını doğrudan etkiler.
• Navlun piyasası: Konteyner ve gemi ücretleri dönemsel dalgalanır.
• Döviz kuru: USD/EUR bazlı fiyatlar kur değişimiyle TL maliyetini değiştirir.
• Sipariş miktarı: Büyük tonaj genellikle daha düşük birim fiyat sağlar.
• Sezon ve tatiller: Özellikle Çin Yeni Yılı döneminde üretim ve sevkiyat yavaşlar.

Bütçeleme için pratik ipuçları

• Teklifleri her zaman aynı teslim şekline (örn. CIF) indirgeyerek kıyaslayın.
• Ton fiyatının yanına navlun, sigorta, gümrük, KDV ve iç nakliyeyi mutlaka ekleyin.
• Kur ve navlun için küçük bir tampon bırakın.
• Fiyat kadar termin ve kaliteyi de karara katın; en ucuz teklif her zaman en ekonomik sonuç değildir.

Ton fiyatının içindeki bileşenler

Bir palplanş teklifinde gördüğünüz ton fiyatı tek bir sayı gibi görünse de aslında birkaç bileşenin toplamıdır ve bunların her biri farklı hızda değişir:

• Hammadde (slab/kütük) maliyeti: Fiyatın en büyük ve en oynak parçası. Demir cevheri, hurda ve kok fiyatlarına bağlıdır.
• Haddeleme ve işçilik: Görece istikrarlı; enerji fiyatlarına duyarlıdır.
• Profil primi: Standart dışı kesitler, yüksek et kalınlıkları ve özel boylar ton başına ek ücret getirir.
• Kalite primi: Daha yüksek akma dayanımlı çelik, standart kaliteye göre primlidir.
• Üretici marjı ve sipariş büyüklüğü: Tonaj arttıkça birim marj düşer.

Bu ayrıştırma pratikte işe yarar: fiyat artışının hammaddeden mi yoksa profil priminden mi geldiğini bilirseniz, profil değiştirerek ya da siparişi birleştirerek tasarruf edip edemeyeceğinizi görebilirsiniz.

Metrekare mi, metretül mü, ton mu?

Palplanşta üç farklı birim dolaşımdadır ve karıştırılması ciddi bütçe hatalarına yol açar:

• Ton: Satın alma ve fatura birimi. Üretici hemen her zaman ton üzerinden fiyat verir.
• Metretül (m): Tek bir sheet'in boyu. Çakım ve saha planlaması bu birimle yapılır.
• Metrekare (m²): Perde alanı — perde uzunluğu × palplanş boyu. Statik proje ve metraj bu birimle konuşur.

Dönüşümün anahtarı katalogdaki kg/m² değeridir. Perde alanınızı bu değerle çarptığınızda tonajı bulursunuz. Aynı işi iki farklı profille yaparsanız m² aynı kalır ama tonaj değişir — bu yüzden teklifleri m² başına maliyet üzerinden karşılaştırmak, ton fiyatını karşılaştırmaktan daha doğru sonuç verir.

Fire, tolerans ve gerçekleşen tonaj

Bütçe ile fatura arasındaki farkın en yaygın sebebi, hesapta atlanan üç kalemdir:

• Boy fazlası: Üretici standart boylarda üretir. İhtiyacınız 9,4 m ise 10 m alırsınız; aradaki 0,6 m tonaja dahildir ve ödenir.
• Ağırlık toleransı: Standartlar birim ağırlıkta belirli bir sapmaya izin verir. Fatura teorik değil gerçek tartım üzerinden kesilir; bu yüzden çeki listesi ile faturayı karşılaştırın.
• Yedek ve hasar payı: Çakım sırasında hasar gören ya da kilit sorunundan kullanılamayan sheet'ler için genellikle %2–5 yedek planlanır.

Bu üç kalem birlikte, teorik metrajın üzerine kolayca %8–12 ekleyebilir. Bütçelemede tonajı hesaplayıp üstüne makul bir pay koymak, sonradan küçük tonajlı ikinci sipariş açmaktan çok daha ekonomiktir — küçük siparişlerde hem ton fiyatı hem navlun oransal olarak yükselir.

Teklif karşılaştırma tablosu nasıl kurulur?

Farklı üreticilerden gelen teklifleri yan yana koymanın en sağlıklı yolu, hepsini tek bir ortak birime indirmektir: şantiyeye teslim, m² başına maliyet. Tablonuzda şu sütunlar bulunmalıdır: profil kodu, çelik kalitesi, kg/m², teklif edilen tonaj, ton fiyatı ve teslim şekli, navlun, sigorta, gümrük vergisi ve KDV, iç nakliye, toplam tutar, ve son sütunda toplam ÷ perde alanı.

Bu tablo kurulduğunda sıralamanın çoğu zaman değiştiği görülür: ton fiyatı en düşük teklif, ağır profil önerdiği için m² maliyetinde sona düşebilir. Ayrıca teklifleri aynı geçerlilik süresi ve aynı kur varsayımıyla değerlendirin; çelik fiyatları haftalık değişebildiği için bir haftalık gecikme karşılaştırmayı geçersiz kılabilir. Kararı verirken fiyatın yanına teslim süresi ve üreticinin belge performansını da bir sütun olarak eklemek, en ucuz teklifin gerçekten en uygun teklif olup olmadığını gösterir.

Sık sorulan sorular

Neden sabit liste fiyatı verilmiyor? Çünkü fiyat; çelik piyasası, navlun, kur ve miktara bağlı olarak değişir. Doğru fiyat güncel değerlerle proje bazında hesaplanır.

Metrekare mi, ton mu? Maliyet ton üzerindendir; metrekare (kg/m²) profilleri kıyaslamak için yardımcı bir göstergedir.

Fiyatı nasıl düşürebilirim? Doğru profil seçimi, miktar konsolidasyonu ve doğru üretici/navlun pazarlığıyla.

İlgili yazılar