İthalat tekliflerinde en sık karşılaşılan iki teslim şekli FOB ve CIF'tir. Bunlar, uluslararası ticarette sorumlulukların ve masrafların alıcı ile satıcı arasında nasıl paylaşıldığını tanımlayan Incoterms kurallarıdır. Doğru seçim, hem maliyeti hem de riski etkiler.
FOB nedir?
FOB (Free On Board — Gemide Teslim), satıcının malı yükleme limanında gemiye yüklemesine kadar sorumlu olduğu teslim şeklidir. Mallar gemiye yüklendiği anda:
- Risk ve sorumluluk alıcıya geçer,
- Navlun (deniz taşıma) ve sigorta masrafı alıcıya aittir.
Yani FOB fiyatı yalnızca malın gemiye kadar olan maliyetini içerir; deniz taşıma ve sigortayı siz ayrıca ayarlar ve ödersiniz.
CIF nedir?
CIF (Cost, Insurance and Freight — Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun), satıcının navlun ve sigortayı da üstlenerek malı varış limanına kadar ulaştırdığı teslim şeklidir. CIF fiyatı:
- Mal bedeli + deniz navlunu + sigortayı içerir,
- Ancak riskin geçişi yine yükleme limanında gemiye yükleme anında gerçekleşir (bu önemli bir ince ayrımdır).
Temel fark tablosu
- Navlun (deniz taşıma): FOB'da alıcı öder, CIF'te satıcı öder.
- Sigorta: FOB'da alıcı yaptırır, CIF'te satıcı yaptırır (asgari teminatla).
- Risk geçişi: Her ikisinde de mallar gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer.
- Kontrol: FOB'da taşıma ve sigortayı alıcı yönetir; CIF'te satıcı yönetir.
Palplanşta hangisini seçmeli?
CIF'in avantajı: Tek fiyatla varış limanına kadar her şey dahildir; taşıma ve sigortayla uğraşmazsınız. İlk kez ithalat yapan ya da lojistik altyapısı olmayan alıcılar için pratiktir.
FOB'un avantajı: Taşımayı ve sigortayı kendiniz (veya danışmanınız) yönetirsiniz; genellikle daha iyi navlun ve sigorta koşulu bularak toplamda tasarruf edebilirsiniz. Düzenli ithalat yapan ve güvenilir bir nakliye ağı olan alıcılar için genellikle daha avantajlıdır.
Teklifleri karşılaştırırken dikkat
Farklı üreticilerden gelen fiyatları karşılaştırırken teslim şeklini eşitleyin. Bir üretici FOB, diğeri CIF verdiyse, ikisini de aynı zemine (örneğin CIF varış limanı) getirip öyle kıyaslayın. Aksi hâlde "daha ucuz" görünen teklif, navlun eklendiğinde pahalı çıkabilir.
Özet
FOB, malı gemiye kadar sorumlu tutan ve taşımayı size bırakan; CIF ise navlun ve sigortayı satıcıya yükleyip varış limanına kadar getiren teslim şeklidir. Doğru seçim; lojistik gücünüze, ithalat deneyiminize ve maliyet önceliğinize bağlıdır. Hangi teslim şeklinin sizin için daha uygun olduğunu birlikte belirleyebiliriz.
Diğer yaygın Incoterms terimleri
FOB ve CIF dışında tekliflerde şu terimlerle de karşılaşabilirsiniz:
- EXW (Ex Works): Mal fabrika kapısında teslim; tüm taşıma ve riskler alıcıya aittir.
- CFR (C&F): CIF gibidir ama sigorta dahil değildir; navlun satıcıya, sigorta alıcıya aittir.
- DAP (Delivered At Place): Mal, belirlenen varış noktasına kadar satıcı sorumluluğunda teslim edilir (gümrük hariç).
Sık yapılan hatalar
- FOB ve CIF fiyatını doğrudan kıyaslamak: Navlun/sigorta farkı göz ardı edilir.
- CIF'te riski satıcıda sanmak: Navlunu satıcı ödese de taşıma riski alıcıdadır.
- Sigorta teminatını kontrol etmemek: CIF'te asgari teminat yetersiz kalabilir.
- Varış limanını netleştirmemek: CIF fiyatı hangi limana kadar, açıkça yazılmalıdır.
Sık sorulan sorular
İlk ithalatımda hangisi daha kolay? Genellikle CIF; taşıma ve sigortayla uğraşmadan varış limanına kadar tek fiyat alırsınız.
Düzenli ithalat yapıyorsam? FOB ile taşımayı kendiniz yöneterek çoğu zaman daha iyi toplam maliyet elde edebilirsiniz.
Gümrük ve KDV hangisine dahil? Hiçbirine; FOB ve CIF varış limanına kadardır, gümrük vergisi ve KDV ayrıca ödenir.
Çin'den palplanş ithalatında yanınızdayız
Doğru profil, doğru üretici, doğru fiyat — tedarik, gümrük ve lojistiği biz yönetelim.